دکتر ندا سالاریه

جراح زیبایی زنان، زایمان، متخصص نازایی

لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی

دارای بورد تخصصی زنان از دانشگاه شهید بهشتی

واکسن HPV

واکسن HPV از تجمع و یا ایجاد ویروس‎هایی که عامل انواع سرطان‎های دهانه رحم، مقعد، ورودی واژن یا فرج است جلوگیری می‎کند. این واکسن همچنین قادر است از انواع زگیل‎های تناسلی نیز جلوگیری کند. این واکسن محلولی از ذرات شبیه به ویروس‎های مرده می‎باشد به همین دلیل در گیرنده بیماری ایجاد. در میان بیماری‎های عفونی یکی از مهمترین بیماری‎ها که در سالهای اخیر بسیار شایع شده است درگیری به بیماری ویروسی به نام پاپیلومای انسانی است. این بیماری یک عفونت ویروسی است که از طریق برقرار کردن ارتباط پوستی از فردی به فرد دیگر منتقل می‎شود.

اهمیت واکسن HPV

HPV و یا ویروس زگیل تناسلی ویروس متداولی است که می‎تواند از شخصی به شخصی از طریق تماس پوستی منتقل شود.

غالبا افرادی که از لحاظ جنسی بسیار فعال باشند در مقطعی از زندگیشان  به HPV دچار می‎شوند با اینکه حتی ممکن است اطلاعاتی درباره آن نداشته باشند.

بیشتر اوقات انواع HPV هیچ علائمی ندارند و به مرور زمان از بین می‎روند. اما برخی از آن‎ها می‎توان موجب سرطان رحم در زنان و یا دیگر سرطان‎ها بشود. در بهترین حالت برخی از این ویروس‎ها سبب زگیل‎های تناسلی خواهد شد. این زگیل‎ها بیماری جسمی وخیمی را به همراه ندارند اما به راحتی موجب استرس‎های عاطفی می‎شوند که گاهی ممکن است درمان آن‎ها به شدت رنج آور باشد.

در آمریکا هر ساله حدود 12 هزار زن با سرطان دهانه‎ی رحم شناسایی می‎شوند و 4 هزار زن بر اثر این بیماری جان خود را از دست می‎دهند. در هر نقطه‎ای از زمان و مکان حدو یک درصد از جامعه‎ی فعال جنسی به این بیماری دچار است.

اهمیت در یافت این واکسن و مزایای آن بی شمارند. اما به طور کلی می‎توان گفت این بیماری یک بیماری شایع است که می‎تواند تا اخر عمر فرد را به خود درگیر کند و در انتها موجب مرگ او شود. به طور کلی می‎توان مزایای این واکسن را به موارد زیر خلاصه کرد:

  • از بین بردن احتمال درگیر شدن به عفونت‎های ویروسی HPV
  • از بین بردن احتمال ابتلا به عفونت‎های مجدد در عفونت‎های طبیعی با ویروس‎های مشابه
  • واکسیناسیون ایمن در مقابل افررادی که با ضعف سیستم ایمنی بدن مواجه هستند.
  • امکان مصرف واکسن توسط بیمارانی که از اچ پی وی دچار ضایعه قبلی بوده‎اند.
  • جلوگیری از ابتلا نوجوانان و دیگر افراد به بیماری زگیل تناسلی
  • از بین بردن احتمال انتقال در بیمارانی که به صورت پر خطر ناقل این ویروس هستند.

باید در نظر داشته باشید که این واکسن هیچ گونه خاصیت درمانی ندارد و تنها برای پیشگیری یا از بین بردن احتمال انتقال از آن استفاده می‎شود.

واکسن اچ پی وی چیست

اچ پی وی یک ویروس است که از طریق تماس پوستی و راههای مقاربتی به افرادی که از نظر جنسی فعالند منتقل می‎شود. حتی در صورتی که تنها یکبار ارتباط برقرار کرده باشند. هر فردی در دوره‎ای از زندگی خود ممکن است به این بیماری دچار شود.  از هر 10 نفر 9 نفر ممکن است در دورههای مختلف زیست خود به این بیماری دچار شوند.

این ویروس در برخی موارد به عنوان ویروس کم خطر در نظر گرفته می‎شود اما در برخی دیگر به سک ویروس پر خطر تبدیل می‎شود. در نوع کم خطر آن فرد به انواع زگیل تناسلی دچار می‎شود و در نوع پرخطر این ویروس به سرطان های بدخیم دچار می‎شود.

انواع پر خطر این ویروس می‎تواند فرد را درگیر بیماری‎هایی مانند سرطان مقعد، سرطان واژن، سرطان ولو، سرطان آلت تناسلی مردانه و سرطان دهانه رحم و سرطان‎های دهانه حلق

آشنایی با انواع واکسن HPV

برای پیشگیری از ابتلا به بیماری پاپیلومای انسانی نیاز است حتما از واکسن‎های مخصوص ان استفاده کنید. واکسن‎هایی که از آنها برای پیشگیری ابتلا به بیماری HPV استفاده می‎شود به سه نوع تقسیم میشوند و با تجویز پزشک متخصص شما قادر خواهید بود که مناسب ترین آنها را تزریق کنید.

دو نوع واکسن برا پیش‎گیری از درگیری با این بیماری وجود دارد.:

  • گارداسیل9 Gardasil (مرگ) : گارداسیل 9 واکسنی 9 ظرفیتی است.
  • گارداسیل : این نوع از گارداسیل 4 ظرفیت دارد.
  • سرواریکس Cervarix (گلاسو اسمیت کلین) : این واکسن دو ظرفیت دارد.

هر سه واکسن می‎توانند از انواع اچ پی وی 16 الی 18 جلوگیری کنند. در واقع این نوع ویروس‎های اچ پی وی در اکثر بیماری‎های سرطانی ناشی از ویروس‎ها نقش دارند. در میان این سه واکسن گارداسیل 9 تنها واکسنی است که در حال حاضر در ایالات متحده آمریکا برای تزریق توزیع می‎شود. البته دو نوع دیگر نیز تاییدیه سازمان بهداشت را دارند اما به این دلیل که این واکسن در برابر ویروس‎های زیادی مقاومت می‎کند به نظر می‎رسد مناسب تر باشد.

این واکسن‎ها با ایمن سازی بدن در مقابل برخی از انواع ویروس‎های پاپیلومای انسانی می‎توانند از ابتلا به این بیماری پیش‎گیری کنند. اما لازم به ذکر است در حدود 30 درصد از این ویروس‎ها از این واکسن‎ها جان سالم به در می‎برند. لذا انجام مرتب پاپ اسمیر در زنان که این واکسن‎ها را دریافت می‎کنند ضروری است.

در سالهای اخیر واکسن دیگری برای جلوگیری از ابتلا به HPV ظاهر شده است که نام آن پاپیلوگارد می‎باشد. این واکسن در واقع ساخت ایران است و در مقایسه با واکسن‎های دیگر اچ پی وی بسیار ارزان قیمت‎تر می‎باشد. اثر بخشی این واکسن تایید شده است و همچنین این واکسن در مقابل گونه‎های 16 وو 18 HPV از انسان محافظت می‎کند. این دو گونه در واقع همان گونه‎هایی هستند که موجب ابتلا به سرطان رحم می‎گردند.

به دلیل استقبال پایین هنوز عوارض این واکسن به طور مشخص تعیین نشده است اما پزشکان بر سر این نظر توافق دارند که این واکسن نیز به طور عمومی دارای عوارض عمومی واکسن اچ پی وی می‎باشد.

واکسن گارداسیل Gardasil

مرکز کنترل بیماری‎ها CDC جهت مصونیت در برابر انواع سرطان‎های ایجاد شده توسط پاپیلومای انسانی توصیه می‎کند افراد 11 تا 12 ساله دو دوز واکسن HPV دریافت کنند. دوز دوم 6 الی 12 ماه بعد باید دریافت شود.

مصرف چهار دوزی گارداسیل در زنان به وسیله FDA از سال 2006 به منظور جلوگیری از سرطان دهانه‎ی رحم، زگیل تناسلی و نئوپلایم‎های شخصی از مهبل و واژن با منشا ویروس‎های 6، 11، 16، 18 ویروس پاپیلومای انسانی تایید شده است.

گارداسیل موجب ایجاد محافظت در ویروس‎های 16 و 18 به بیش از 70 درصد و نوع دیگر 6 و 11 به میزان 90 درصد می‎شود. این واکسن برای استفاده مردان نیز تایید شده است.

واکسن سرواریکس Cervarix

این واکسن در سال 2009 توسط سازمان بهداشت جهانی FDA، برای جلوگیری از ابتلا به سرطان دهانه‎ی رحم در برابر ویروس‎های 16 و 18 تایید شد. این واکسن طبق گفته FDA برای تزریق به بیماران مذکر تجویز نمی‎شود.

دوز گارداسیل

دوز تجویزی به عوامل مختلفی بستگی دارد که مهم‎ترین آن‎ها سن است. اما دوز پیش‎گیری از ابتلا یه زگیل تناسلی برای بزرگسالان معمولا 18 تا 45 سال معادل 5/0 میلی‎لیتر تزریق عضلانی است و دو ماه پس از اولین دوز، دور دوم و شش ماه پس از اولین دوز، دوز سوم را دریافت کنید.

اثربخشی واکسن گارداسیل 9

اثربخشی این واکسن در برابر انواع HPV 31، 33، 45، 52 و 58 ثابت شده است. این واکسن اثربخشی بهتری در موارد HPV در ازای گارداسیل داشته است.

به هر حال نیاز است زمان غربالگری روتین دهانه‎ی رحم را داشته باشند. به خاطر داشته باشید که گارداسیل یک پیش‎گیری است نه درمان.

عوارض جانبی واکسن اچ پی وی

شایع‎ترین عوارض عبارتند از:

  • تب
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • غش
  • سرگیجه
  • درد خفیف
  • ورم
  • خارش
  • قرمزی محل تزریق

به علت احتمال غش در عوارض جانبی لازم است بیمار حداقل 15 دقیقه پس از تزریق تحت نظر باشد.

سایر عوارض :

  • واکنش آلرژیک شدید
  • تورم غدد
  • سندروم گیلن باره
  • سر درد
  • درد مفصلی
  • درد عضلانی
  • خستگی
  • ضعف

تداخلات دارویی واکسن HPV

  • مصرف داروهای سرکوب‎گر ایمنی می‎تواند اثر گارداسیل را کاهش دهد.
  • ضدبارداری‎های هورمونی با گارداسیل تداخلی ایجاد نخواهد کرد.
  • گارداسیل را می‎توان همراه با واکسن هپاتیت ب، مناکترا و آداسل تزریق کرد.

موارد استفاده زنان از واکسن HPV

  • برای زنان 9 سال به بالا توصیه می‎شود.
  • به طور ایده‎آل زنان باید قبل از برقرار کردن رابطه و فعالیت جنسی خود دوره‎های واکسن را کامل کنند تا از بیماری‎های مقاربتی مصون بمانند.
  • واکسن گارداسیل برای زنان باردار توصیه نمی‎شود. در صورتی تزریق پیش از بارداری، باید تا بعد از بارداری صبر کنند و سپس نسبت به تکمیل دوره‎های واکسن خود اقدام نمایند.
  • زنان باید پس از انجام واکسیناسیون دوره‎های پاپ اسمیر خود را حتما ادامه دهند.
  • از همه‎ی بیماری‎های رحم پیش‎گیری نخواهد کرد.
  • تنها برای زنان زیر 26 سال تجویز می‎شود.
  • واکسیناسیون اچ پی وی برای همه دختران و پسران پس از پا گذاشتن به سنین 11 الی 12 سالگی توصیه می‎شود.
  • همه افراد به واکسیناسیون به دلیل وجود خطرات شایع ابتلا به سرطان نیاز دارند.

موارد منع استفاده از واکسن اچ پی وی

در بین استفاده به قطع واکسن اچ پی وی مواردی وجود دارد که در آنها به هیچ وجه فرد نباید از واکسن استفاده کند.

  • افرادی که واکنش‎های الرژیک به دوزهای قبلی واکسن داشته‎اند.
  • افرادی که به مخمر حساسیت دارند نباید از 2 نوع گارداسیل استفاده کنند.
  • زنان باردار
  • کودکانی که به بیماری‎های خفیف دچارند.
  • افرادی که به بیماری‎های متوسط یا شدید دچارند باید منتظر بمانند تا به طور کامل بهتر شوند.

واکسن HPV چقدر دوام دارد ؟

تحقیقات نشان می‎دهد ایمنی ناشی از واکسن می‎تواند طولانی مدت باشد و تا کنون با انجام نظارت‎های 10 ساله هیچ مدرکی دال بر تضعیف ایمنی در طول زمان وجود ندارد.