دکتر ندا سالاریه

جراح زیبایی زنان، زایمان، متخصص نازایی

لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی

دارای بورد تخصصی زنان از دانشگاه شهید بهشتی

سرطان پستان

سرطان سینه (پستان)

آناتومی سرطان

در ایالات متحدۀ آمریکا سرطان سینه بعد از سرطان پوست شایع‎ترین سرطان شناخته شده در زنان است. سرطان سینه هم در زنان و هم در مردان اتفاق می‎افتد ولی در زنان شایع‎تر است. حمایت‎های چشمگیر برای آگاهی از سرطان سینه و سرمایه‌گذاری تحقیقاتی، منجر به پیشرفت‎هایی در زمینۀ شناسایی و درمان این بیماری شده است. تعداد افرادی که از سرطان سینه جان سالم به‎در برده‌اند افزایش یافته و تعداد مرگ ومیر مرتبط با این بیماری نیز دائماً رو به کاهش است. این موضوع عمدتاً از عوامل مختلفی مانند شناسایی زودهنگام بیماری و رویکرد شخصی‎شدۀ جدید برای درمان و درک بهتر بیماری نشأت می‎گیرد.

انواع سرطان سینه

  1. آنژیوسارکوم
  2. کارسینوم درجای مجاری (داکتال)
  3. سرطان التهابی سینه
  4. کارسینوم تهاجمی لوبولار
  5. کارسینوم لوبولار درجا
  6. سرطان سینه در مردان
  7. بیماری پاژۀ سینه
  8. سرطان سینۀ راجعه

علائم

تغییر شکل نوک پستان

علائم و نشانه‎های سرطان سینه می‎تواند شامل موارد زیر باشد:

  • وجود توده در پستان یا ایجاد ضخامت بصورتی که با بافتهای اطراف آن متفاوت باشدو
  • تغییر در اندازه، شکل یا ظاهر پستان
  • ایجاد تغییرات روی پوست پستان مانند فرورفتگی پستان
  • تورفتگی نوک سینه
  • پوسته پوسته شدن، پوست انداختن، سخت شدن یا فلس‎دار شدن قسمت رنگی پوست اطراف نوک پستان (هالۀ رنگی نوک پستان) یا پوست پستان
  • قرمزی یا فرورفتگی پوست روی سینه بصورتی که بافت پوست به شکل پوست پرتقال درآید.

دلایل ایجاد سرطان سینه

پزشکان می‌دانند که رشد ناهنجار برخی سلول‌های پستان منجر به ایجاد سرطان سینه می‌شود. این سلول‌ها بسیار سریع‎تر از سلول‎های سالم تقسیم و متراکم می‎شوند. افزایش تراکم این سلول‎ها منجر به تشکیل توده می‎شود. ممکن است سلول‎ها ازطریق پستان به سمت گره‎های لنفاوی یا بخش‎های دیگر بدن گسترش یابند (متاستاز).

سرطان سینه  غالباً از سلول‎های موجود در مجراهای تولید شیر آغاز می‎شود (کارسینوم تهاجمی داکتال). همچنین ممکن است از بافت گلاندولر به نام لوبول‎ها (کارسینوم تهاجمی لوبولی) یا بافت‎ها و سلول‎های دیگر داخل سینه آغاز شود.

محققان به این نتیجه رسیده‎اند که سبک زندگی، عوامل محیطی و عوامل هورمونی می‎توانند خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهند. ولی، هنوز مشخص نیست چرا برخی افرادی که در معرض این ریسک فاکتورها قرار نداشته‎اند به سرطان سینه مبتلا شده‌اند درحالیکه افرادی که در معرض عوامل خطر بوده‎اند به سرطان مبتلا نشده‎اند. این احتمال وجود دارد که سرطان سینه در اثر فعل وانفعالات پیچیدۀ آرایش ژنتیکی بدن انسان و محیط پدید آید.

سرطان سینه در اثر عوامل ارثی

پزشکان تخمین می‎زنند که حدود 5 تا 10 درصد از سرطان‎های سینه مربوط به جهش‎های ژنی است که در یک خانواده از نسلی به نسل دیگر منتقل می‎شود.

برخی ژن‎های جهش‌یافته‌ای که می‎توانند احتمال ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهند شناسایی شده‎اند. معروف‎ترین این ژن‌ها، ژن سرطان سینۀ 1 (BRCA1) و ژن سرطان سینۀ 2 (BRCA2) هستند که هر دو ژن خطر ابتلا به سرطان سینه و سرطان تخمدان را به طور چشمگیری افزایش می‎دهند.

اگر بیمار سابقۀ خانوادگی قوی در زمینۀ ابتلا به سرطان سینه یا سایر سرطان‎ها داشته‌باشد ممکن است پزشک آزمایش خون تجویز کند تا بتواند جهش‎های خاص در BRCA یا سایر ژن‎ها (ژن‎هایی که در خانوادۀ شما از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند) را شناسایی کند. توجه داشته باشید که از پزشک بخواهید برای بررسی سابقۀ سلامت خانوادگی، شما را به یک مشاور ژنتیک ارجاع دهد. مشاور ژنتیک همچنین می‎تواند با گفتگو دربارۀ منافع، خطرات و محدودیت‎های آزمایش ژنتیک به شما در تصمیم‎گیری مشترک (با مشاور) کمک کند.

ریسک فاکتورها

هر عاملی که احتمال ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد ریسک فاکتور سرطان سینه است. ولی وجود یک یا چند ریسک فاکتور لزوماً به معنای احتمال ابتلا به سرطان سینه در فرد نیست. در بسیار ی از زنانی که به سرطان سینه مبتلا می‎شوند هیچ عامل شناخته‎شده‌ای وجود ندارد جز اینکه زن هستند.

عواملی که با خطر ابتلا به سرطان سینه مرتبط هستند عبارتند از:

  • زن بودن: احتمال ابتلا به سرطان سینه در زنان بیشتر از مردان است.
  • افزایش سن: با افزایش سن خطر ابتلا به سرطان سینه نیز افزایش می‎یابد.
  • داشتن سابقۀ شخصی ابتلا به سرطان: اگر در آزمایش نمونه‎برداری از سینۀ شما کارسینوم درجایِ لوبولی (LCIS) یا هایپرپلازی ناهنجار سینه تشخیص داده شود، شما در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه هستید.
  • سابقۀ شخصی ابتلا به سرطان سینه: اگر یکی از سینه‎های شما مبتلا به سرطان سینه باشد، سینۀ دیگر شما نیز در معرض خطر فزایندۀ ابتلا به سرطان است.
  • سابقۀ خانوادگی ابتلا به سرطان سینه: اگر مادر، خواهر یا دختر شما قبلاً به سرطان سینه مبتلا شده باشد (بویژه در سن جوانی) خطر ابتلا به سرطان سینه در شما نیز افزایش می‏یابد. با این وجود بسیاری از افرادی که سرطان سینه در آنها تشخیص داده شده است دارای هیچ‎گونه سابقۀ خانوادگی ابتلا به این بیماری نیستند.
  • ژنهای عامل افزایش خطر ابتلا به سرطان: جهش‎های ژنی خاصی که خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‎دهند می‎توانند از والدین به فرزندان منتقل شوند. شناخته‌شده‎ترین جهش‎های ژنی مربوط به BRCA1 و BRCA2 است. این ژن‎ها می‎توانند تا حد زیادی خطر ابتلا به سرطان سینه و سایر سرطان‎ها را در فرد افزایش دهند ولی بطور قطعی باعث ابتلا به سرطان نمی‎شوند.
  • قراگیری در معرض تشعشعات: اگر در کودکی یا نوجوانی تحت پرتودرمانی قرار گرفته‎اید خطر ابتلا به سرطان سینه در شما افزایش می‎یابد.
  • چاقی: چاقی خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‎دهد.
  • شروع عادت ماهیانه در سنین پائین: آغاز عادت ماهیانه قبل از 12 سالگی خطر ابتلا به سرطان سینه را در فرد افزایش می‎دهد.
  • یائسگی در سنین بالا: یائسگی در سنین بالا احتمال ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‎دهد.
  • به‎دنیا آوردن اولین فرزند در سنین بالا: زنانی که اولین فرزند خود را بعد از 30 سالگی به دنیا می‎آورند بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه هستند.
  • حامله نشدن: احتمال سرطان سینه در زنانی که هرگز حامله نمی‎شوند در مقایسه با زنانی که یک یا چندبار حامله شده‎اند بیشتر است.
  • هورمون درمانی بعد از یائسگی: داروهای هورمونی برای درمان علائم و نشانه‏های یائسگی ترکیبی از استروژن و پروژسترون هستند و زنانی که این داروها را مصرف می‎کنند بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه هستند. با متوقف ساختن مصرف این داروها خطر ابتلا به سرطان سینه نیز کاهش می‎یابد.
  • مصرف نوشیدنیهای الکلی: مصرف نوشیدنی‌های الکلی خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‎دهد.

پیشگیری

کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه در زنانی با میانگین خطر بالا

خودآزمایی سینه

ایجاد برخی تغییرات در زندگی روزانه به کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه کمک می‌کند. به این موارد توجه کنید:

  • از پزشک دربارۀ آزمایش غربال‎گری سرطان سینه سؤال بپرسید. دربارۀ زمان شروع آزمایش‎های غربال‎گری سرطان سینه همچون آزمایش‎های بالینی سرطان و ماموگرافی با پزشک خود بحث و گفتگو کنید. دربارۀ مزایا و خطرات غربال‌گری با پزشک خود صحبت کنید. همچنین می‎توانید با پزشک خود تصمیم بگیرید که کدام راهکارهای غربال‎گری سرطان سینه برای شما مناسب هستند.
  • آشنایی با سینه‏ها در طول خودآزمایی سینه برای آشنایی با ساختمان سینه: ممکن است زنان در طول خودآزمایی سینه با بررسی گاه‏به‎گاه سینه‏های خود با ساختمان سینۀ خود آشنا شوند. درصورتی که تغییر یا تودۀ جدیدی در سینه‎های خود مشاهده کردید یا شاهد علائم غیرعادی در سینه‏های خود بودید فوراً پزشک را مطلع کنید.
  • در مصرف نوشیدنیهای الکلی اعتدال را رعایت کنید، بلکه اصلاً مصرف نکنید: اگر نوشیدنی الکلی مصرف می‌کنید میزان مصرف آنها را محدود کنید.
  • روزهای بیشتری از هفته را به ورزش اختصاص دهید: حداقل 30 دقیقه از روز را به ورزش اختصاص دهید. اگر اخیراً فعالیت کمی داشته‌اید با پزشک خود دربارۀ انجام حرکات ورزشی مشورت کنید و در صورت موافقت پزشک ورزش کردن را به آرامی آغاز کنید.
  • هورمون درمانی بعد از یائسگی را محدود کنید: هورمون درمانیِ ترکیبی می‎تواند خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد. دربارۀ مزایا و خطرات هورمون درمانی با پزشک خود مشورت کنید. برخی زنان در طول دوران یائسگی علائم و نشانه‎های آزاردهنده‎ای را تجربه می‏کنند و برای کاهش این علائم از داروهای هورمونی استفاده می‎کنند. برای این زنان خطر ابتلا به سرطان سینه (ناشی از مصرف داروهای هورمونی) قابل‎قبول‎تر از تحمل علائم یائسگی است. برای کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه داروهای هورمونی را برای مدت زمان کوتاهی با دوز پایین مصرف کنید.
  • وزن سالم خود را حفظ کنید: اگر وزن شما متناسب است پس همین وزن را حفظ کنید. در صورتی‎که مجبور به کاهش وزن هستید با پزشک خود دربارۀ راهکارهای سالم کاهش وزن صحبت کنید. کالری دریافتی روزانۀ خود را کاهش دهید و تعداد حرکات ورزشی خود را آرام‏آرام افزایش دهید.
  • رژیم غذایی سالم انتخاب کنید: زنانی که از رژیم غذایی مدیترانه‏ای به علاوۀ روغن زیتون فوق بکر و انواع آجیل‎ها پیروی می‎کنند کمتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه قرار دارند. رژیم غذایی مدیترانه‌ای عمدتاً بر پایۀ غذاهای گیاهی متمرکز می‌شود. غذاهایی همچون میوه‏ها و سبزیجات، غلات کامل، بنشن‎ها و آجیل‌ها. افرادی که از رژیم غذایی مدیترانه‎ای پیروی می‌کنند از روغن‎ها و چربی‎های سالم مانند روغن زیتون و کره (over butter) استفاده می‎کنند و به جای گوشت قرمز ماهی مصرف می‏کنند.

کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه برای زنانی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند:

اگرپزشک با ارزیابی سابقۀ خانوادگی شما تشخیص دهد که شما مستعد ابتلا به سرطان سینه هستید و سایر عوامل ابتلا به سرطان همچون شرایط مرحلۀ قبل از سرطان در شما وجود دارد ( این شرایط خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‎دهند) می‌توانید برای کاهش خطر ابتلا به این بیماری در مورد گزینه‎های زیر با پزشک خود صحبت کنید:

  • داروهای پیشگیرانه (بازدارنده‏های شیمیایی): داروهای مسدودکنندۀ استروژن مانند تعدیل‎کننده‎های انتخابی گیرندۀ استروژن و بازدارنده‏های آروماتاز منجر به کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه در زنانی می‎شود که بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند. این داروها دارای عوارض جانبی هستند. بنابراین پزشکان این داروها را برای زنانی تجویز می‎کنند که بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه هستند. دربارۀ مزایا و خطرات آنها با پزشک مشورت کنید.
  • عمل جراحی پیشگیرانه: ممکن است زنانی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه هستند بخواهند با عمل جراحی سینۀ سالم خود را بردارند (ماستکتومی پیشگیری‏کننده). همچنین ممکن است برای کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان، تخمدان‎های سالم خود را نیز بردارند (اوفرکتومی پیشگیری‎کننده).